Waarom mentale gezondheid begint bij de organisatiecultuur

Van 1 t/m 7 juni is het de Week van de Mentale Gezondheid. Dé week om stil te staan bij hoe we mentale gezondheid écht kunnen versterken op de werkvloer. Het thema van dit jaar is overbruggen. Of beter gezegd: verbinden. Verbinding tussen hoofd en hart. Tussen beleid en praktijk. En tussen wat organisaties bedoelen en wat medewerkers ervaren in de cultuur. Niet als een eenmalig thema, maar als een fundamenteel onderdeel van organisatiecultuur en leiderschap.

De cijfers laten zien dat dit gesprek niet kan wachten. Ruim één op de vijf werknemers had in 2025 burn-outklachten, 21 procent, tegen 13 procent tien jaar geleden. Een lijn die al jaren de verkeerde kant op gaat. Veelzeggender nog: 37 procent van de werknemers vindt dat er aanvullende maatregelen nodig zijn rond werkdruk en werkstress. In de zorg loopt dat op tot bijna de helft. Niet omdat er niets gebeurt, maar omdat wat er gebeurt onvoldoende werkt. Dat laatste raakt de kern. Mensen vragen niet om nóg een interventie. Ze geven aan dat de aanpak zelf niet klopt.

We moeten het écht hebben over mentale gezondheid op het werk. Niet als een hip onderwerp voor een themamaand, en zeker niet als een ‘individueel probleem’ van medewerkers die ‘even door een dipje gaan’. Mentale gezondheid is het structurele gevolg van iets groters: jouw organisatiecultuur.

Als de cultuur niet klopt, blijven kleine oplossingen pleisters op een dieperliggend probleem. Het verschil maken zit niet in wat je doet, maar in hoe het samenkomt in de dagelijkse praktijk. Mentale gezondheid ontstaat (of verdwijnt) in hoe er elke dag gewerkt wordt:

… in de manier waarop vergaderingen verlopen.
… in of mensen zich veilig voelen om hun grenzen aan te geven.
… in hoe leidinggevenden omgaan met signalen van stress en overbelasting.
… in of er ruimte is voor wat mensen denken én wat ze voelen.

Juist hier gaat het vaak mis.

Hoe herken je een ongezonde cultuur?

Het sluipt erin:

• Medewerkers die structureel over hun grenzen gaan, omdat ‘druk zijn’ de norm is.
• Leidinggevenden die het lastig vinden om het gesprek aan te gaan over mentaal welzijn.
• Teams waar presteren centraal staat, maar niemand nog weet of het werk nog plezier brengt.
• Een omgeving waarin je beter je mond houdt dan toegeeft dat het niet goed met je gaat.

Herkenbaar? Dan zie je wat er gebeurt als verbinding en verantwoordelijkheid te veel bij het individu blijft liggen.

De oplossing? Begin bij de cultuur

Een gezonde organisatiecultuur is geen yogales op dinsdag of een fruitmand op vrijdag. Het draait om leiderschap, vertrouwen, veerkracht en bovenal voorbeeldgedrag.

Kijk naar Rijkswaterstaat, waar mentale gezondheid onderdeel is van leiderschap in plaats van een los HR-thema. Leidinggevenden worden er niet alleen beoordeeld op resultaat, maar ook op hoe zij bijdragen aan de duurzame inzetbaarheid van hun teams. Niet vrijblijvend, maar juist als overbrugging tussen strategie en uitvoering.

Wat kun jij vandaag doen als HR-professional, leidinggevende of bestuurder?

Start met actief werken aan verbinding in de praktijk. Niet in plannen, maar in gedrag, gesprekken en dagelijkse keuzes.

• Start het gesprek en creëer een veilige omgeving.
• Train leiders in het herkennen van mentale signalen.
• Maak mentaal welzijn onderdeel van gesprekken over prestaties.
• En vooral: creëer een cultuur waarin kwetsbaarheid geen risico is, maar juist een kracht.

Geen ‘project mentale gezondheid’, maar een fundamentele keuze

Mentale gezondheid op de werkvloer is geen thema van één week. Het is een thema van elke dag. Elke meeting. Elke beslissing. Elke leider. Organisaties die dit serieus nemen, behouden hun mensen, bouwen sterke teams en creëren ruimte voor groei op alle fronten.

Tijd om écht werk te maken van mentale gezondheid?

Bij ROMYN helpen we organisaties om mentale gezondheid te verankeren in cultuur en leiderschap door echte verbinding te creëren. ROMYN opent het gesprek met leiders, HR en teams en helpt je bouwen aan een werkomgeving waar mensen niet alleen werken, maar ook floreren.

Neem contact op met Linda Stoverinck voor meer informatie. Als Organisatieadviseur HR met ruim 20 jaar ervaring is zij dé expert op het gebied van teamontwikkeling, mentale gezondheid op de werkvloer en het voorkomen van ziekteverzuim. Linda denkt graag met je mee over hoe jouw organisatie vandaag al het verschil kan maken.